Modernizacja rozdzielnicy elektrycznej – kiedy jest potrzebna i co należy sprawdzić?

Rozdzielnica elektryczna jest jednym z najważniejszych elementów instalacji. Odpowiada za rozdział energii na poszczególne obwody oraz umożliwia zastosowanie środków ochrony odpowiednich do danej instalacji.

W starszych budynkach rozdzielnice często nie odpowiadają już współczesnym wymaganiom funkcjonalnym i eksploatacyjnym. Nie oznacza to jednak, że każdą starą rozdzielnicę wystarczy wymienić na nową i wyposażyć w dodatkowe aparaty.

Prawidłowa modernizacja powinna rozpocząć się od oceny istniejącej instalacji, a nie od samej wymiany aparatury.

Kiedy warto rozważyć modernizację rozdzielnicy?

Modernizacja może być wskazana między innymi wtedy, gdy:

• rozdzielnica jest stara, uszkodzona lub nie zapewnia odpowiedniej rezerwy miejsca,

• występują problemy z zabezpieczeniami lub połączeniami,

• instalacja była wielokrotnie rozbudowywana,

• obwody nie są właściwie opisane lub uporządkowane,

• planowana jest rozbudowa instalacji o nowe odbiorniki,

• zmienia się sposób użytkowania budynku,

• konieczne jest dostosowanie rozdzielnicy do aktualnego zakresu ochrony i zabezpieczeń.

Sama obecność starej rozdzielnicy nie oznacza jednak automatycznie konieczności jej wymiany. Decyzja powinna wynikać ze stanu technicznego instalacji oraz wyników jej sprawdzenia.

Dlaczego przed modernizacją trzeba sprawdzić układ sieci?

Jednym z najważniejszych elementów oceny instalacji jest ustalenie, w jakim układzie sieci pracuje instalacja oraz w jaki sposób wykonano przewody ochronne i neutralne.

Ma to szczególne znaczenie w starszych instalacjach, w których można spotkać między innymi układ TN-C z przewodem PEN.

W takiej instalacji nie można po prostu zastosować wyłącznika różnicowoprądowego w dowolnym miejscu i uznać instalacji za zmodernizowaną.

Przed zastosowaniem RCD należy prawidłowo ocenić istniejący układ sieci, sposób prowadzenia przewodów oraz możliwości wykonania odpowiedniego rozdziału przewodu PEN na PE i N. Istotne jest również zapewnienie wymaganych warunków ochrony przeciwporażeniowej.

Dobór aparatury zabezpieczającej zawsze powinien wynikać z konkretnego układu instalacji, a nie z samego faktu, że jest to nowoczesne rozwiązanie.

Co może obejmować modernizacja rozdzielnicy?

Zakres prac zależy od stanu istniejącej instalacji. W zależności od sytuacji może obejmować:

• wymianę obudowy rozdzielnicy,

• uporządkowanie i opisanie obwodów,

• wymianę zużytej lub nieodpowiedniej aparatury,

• zmianę sposobu zabezpieczenia poszczególnych obwodów,

• wykonanie odpowiedniego podziału instalacji na obwody,

• zastosowanie wyłączników różnicowoprądowych tam, gdzie jest to technicznie możliwe i wymagane,

• zastosowanie ochrony przeciwprzepięciowej odpowiednio do warunków instalacji,

• przygotowanie rozdzielnicy pod planowaną rozbudowę instalacji,

• wykonanie niezbędnych zmian w połączeniach i przewodach.

Nie każda z tych zmian będzie możliwa lub konieczna w każdej instalacji.

A co ze starą instalacją dwuprzewodową?

To jeden z przypadków, w których modernizacja wymaga szczególnej uwagi.

Jeżeli w instalacji występuje przewód PEN i układ TN-C, możliwości modernizacji zależą między innymi od sposobu wykonania istniejącej instalacji, jej stanu technicznego oraz miejsca i warunków, w których można wykonać odpowiednie zmiany.

W niektórych przypadkach sama wymiana rozdzielnicy nie rozwiązuje problemu. Konieczna może być modernizacja części instalacji lub wykonanie nowych obwodów z odpowiednimi przewodami.

Dlatego przed zakupem rozdzielnicy i aparatury warto najpierw sprawdzić istniejącą instalację.

Czy trzeba wymieniać całą instalację?

Nie zawsze.

Jeżeli istniejąca instalacja jest w odpowiednim stanie technicznym i pozwala na bezpieczne wykonanie planowanych zmian, zakres prac może ograniczyć się do rozdzielnicy i wybranych obwodów.

Jeżeli jednak pomiary lub oględziny wykażą nieprawidłowości, zużycie przewodów, niewłaściwe połączenia albo brak możliwości zapewnienia wymaganej ochrony, konieczny może być szerszy zakres modernizacji.

Dlatego odpowiedź na pytanie „czy wystarczy wymienić rozdzielnicę?” zawsze zależy od konkretnej instalacji.

Jak sprawdzić instalację przed modernizacją?

Przed większą modernizacją warto wykonać oględziny oraz odpowiednie sprawdzenia i pomiary instalacji elektrycznej.

W zależności od zakresu mogą one obejmować między innymi sprawdzenie:

• ciągłości przewodów ochronnych i połączeń,

• rezystancji izolacji,

• skuteczności ochrony przeciwporażeniowej,

• działania zastosowanych urządzeń ochronnych,

• poprawności wykonania instalacji.

Dopiero na podstawie takiej oceny można właściwie określić zakres modernizacji i dobrać odpowiednią aparaturę.

Modernizacja rozdzielnicy przed montażem nowych urządzeń

Szczególnie warto sprawdzić rozdzielnicę przed montażem urządzeń o większej mocy, takich jak:

• płyta indukcyjna,

• pompa ciepła,

• klimatyzacja,

• ładowarka samochodu elektrycznego,

• inne urządzenia wymagające dedykowanych obwodów.

W takim przypadku należy ocenić nie tylko samą rozdzielnicę, ale również możliwości istniejącej instalacji i sposób zasilania budynku.

Podsumowanie

Modernizacja rozdzielnicy elektrycznej nie powinna polegać na mechanicznym zastąpieniu starych zabezpieczeń nowymi aparatami.

Najważniejsze jest prawidłowe rozpoznanie istniejącej instalacji, jej układu sieci, stanu technicznego oraz warunków ochrony przeciwporażeniowej. Dopiero wtedy można określić, jakie zmiany są możliwe, potrzebne i technicznie uzasadnione.

OverEco Paweł Lewczyk wykonuje modernizacje rozdzielnic, diagnostykę instalacji, pomiary elektryczne oraz usuwanie awarii na terenie Olsztyna i okolic. Zakres prac dobieram indywidualnie do stanu i rodzaju istniejącej instalacji.